Een overgevoelig alarmsysteem - chronische pijn

Ieder mens ervaart wel eens pijn. Bijvoorbeeld als je je hand brandt aan de oven of wanneer je je knie stoot. Pijn is te vergelijken met een alarmsysteem. Het systeem waarschuwt bij een beschadiging, ontsteking en andere afwijkingen in ons lichaam. Pijn is een signaal van de hersenen dat er iets aan de hand is. Het zorgt ervoor dat je rust neemt zodat je kunt herstellen. Het werkt ook als een geheugensteun, zodat dat je de volgende keer een ovenwant aantrekt.

‘Onmisbaar dus, dat alarmsysteem’, zegt Sjouke Schiere, anesthesioloog en pijnspecialist en sinds 2000 werkzaam in ziekenhuis Tjongerschans. Als pijnspecialist behandelt Sjouke allerlei soorten pijnklachten. Vaak gaat het om pijn waarvoor geen duidelijke oorzaak te vinden is, of waarvan de oorzaak niet goed te behandelen is. ‘Dit noemen we langdurige of chronische pijn. Pijn kun je opdelen in vier groepen: je hebt acute pijn, zoals de pijn die je direct ervaart nadat je je hand hebt gebrand. Deze pijn gaat weer over. Daarnaast heb je chronische pijn, oncologische pijn (pijn bij kanker) en zenuwpijn. Die laatste pijnsoort hangt samen met oncologische en chronische pijn,’ aldus Sjouke.

Een overgevoelig alarmsysteem

Soms blijft de pijn bestaan, terwijl er lichamelijk niets ernstigs aan de hand is. Acute pijn kan dan overgaan in chronische pijn. ‘Je kunt chronische pijn vergelijken met een overgevoelig alarmsysteem, dat om het minste of geringste afgaat, of zelfs zonder reden afgaat. We noemen dit ook wel sensitisatie, je zenuwsysteem is overgevoelig geraakt voor prikkels. Ik hoor wel eens dat mensen met chronische pijn door hun omgeving niet serieus worden genomen, en zelf ook beginnen te twijfelen. Zit mijn pijn niet tussen de oren? Onderzoek van de hersenen en het ruggenmerg laten zien dat er bij chronische pijn allerlei veranderingen optreden. De pijn is dus echt. En ja, pijn staat onder invloed van je hersenen, en zit dus wel degelijk ook tussen de oren.’

Hoe komt het dan dat die pijn blijft bestaan? Sjouke: ‘We onderzoeken altijd of de pijnbron nog aanwezig is en zullen deze ook behandelen. De overgevoeligheid verschilt per persoon en hangt daarnaast af van verschillende andere factoren. Naast lichamelijke factoren kunnen stemming, aandacht en eerdere ervaringen een rol spelen. Als jij in je hoofd of met mensen in je omgeving continu bezig bent met de pijn, dan zal je die ook heviger ervaren. Lichamelijke belasting en leefstijl spelen ook een rol.’

Multidisciplinaire kijk op pijn

Het is daarom belangrijk om de pijn vanuit verschillende gezichtspunten te bekijken. Dit maakt de behandeling het meest succesvol. De pijn wordt behandeld door een team van experts, zoals een arts, een psycholoog en een fysiotherapeut. ‘We kijken heel breed naar pijn. Daarom voeren we als pijnspecialisten regelmatig overleg met specialisten uit de eerste lijn (fysiotherapeuten en psychologen) en de tweede lijn (neurologen en revalidatieartsen). Samen met de patiënt en de specialisten stel ik een zorgplan op. Dat is dus voor iedereen verschillend.’

Zelfmanagement

‘Daarnaast is het ontzettend belangrijk dat je zelf een actieve rol neemt in de behandeling. We stimuleren daarom zelfmanagement, inzicht in je leefstijl is daarbij de eerste stap. Wanneer treedt de pijn op, wat doe je op dat moment en hoe ga je er vervolgens mee om? Ik zie veel oudere patiënten. Vaak willen zij alles doen wat ze 20 jaar eerder ook deden, maar dat kan gewoonweg niet. Gezond eten, voldoende (gezond) bewegen en een goede balans tussen activiteit en rust spelen een grote rol in de behandeling.’

Verwachtingen versus realiteit

Patiënten die naar de pijnpoli zijn doorverwezen, hopen vaak op medicatie waarmee ze eindelijk van hun pijn afkomen. Helaas ligt dat complexer. ‘Chronische pijn is niet in alle gevallen volledig weg te nemen. Diverse vormen van pijnmedicatie, maar ook injecties, TENS (het toedienen van elektrische stroompjes door de huid om de pijn te verlichten) en medicinale zalven passen we zeker toe, vrijwel altijd in combinatie met een vorm van therapie. Deze multidisciplinaire aanpak door de nauwe samenwerking met de eerste en tweede lijn, maakt de kans van slagen het grootst.’

Ervaar je langdurige pijn?

Ga dan altijd naar je huisarts, zij kunnen je doorverwijzen naar de polikliniek Pijngeneeskunde van Tjongerschans. De poli is gevestigd op de eerste etage van Sportstad.


Chronische pijn kun je vergelijken met een overgevoelig alarmsysteem, dat om het minste of geringste afgaat.